Con không trả nợ ngân hàng, nhà của cha mẹ có bị kê biên?

Tình huống: 

Tôi bị buộc thanh toán hơn 130 triệu đồng do khoản vay tín dụng quá hạn trong khi không có tài sản, liệu căn nhà cha mẹ đang ở có bị kê biên?
Ba năm trước tôi vay tín chấp ngân hàng 50 triệu đồng để tiêu xài. Sau đó tôi bị công ty cho nghỉ việc, mất nguồn thu nhập nên không còn khả năng trả nợ đúng hạn.
Ngân hàng khởi kiện ra tòa. Tôi bị buộc phải thanh toán cả tiền gốc, lãi và án phí với tổng số tiền hơn 130 triệu đồng. Hiện tôi vẫn chưa có việc làm ổn định, thu nhập chỉ từ các công việc thời vụ đủ tiêu xài cá nhân, không đủ khả năng thi hành bản án. Tôi cũng không đứng tên tài sản có giá trị nào.
Tôi đang sống cùng cha mẹ trong căn nhà do ông bà để lại cho gia đình. Nhà này chưa làm thủ tục phân chia thừa kế và đứng tên cha tôi.
Trong trường hợp tôi chưa có khả năng trả nợ và không có tài sản riêng, cơ quan thi hành án sẽ xử lý nghĩa vụ của tôi như thế nào? Căn nhà gia đình đang ở có nguy cơ bị kê biên để thi hành khoản nợ của tôi hay không?

Trả lời:Khi bản án của tòa đã có hiệu lực và buộc anh/chị phải thanh toán tiền gốc, lãi và án phí, nghĩa vụ trả nợ được xác lập theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Việc tổ chức thực hiện nghĩa vụ này sẽ do cơ quan thi hành án làm theo trình tự của Luật Thi hành án dân sự 2008.
 

Trong trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện trả nợ, ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án ra quyết định cưỡng chế thi hành án. Sau đó, chấp hành viên sẽ tiến hành xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án, bao gồm việc kiểm tra tài sản, tài khoản ngân hàng, thu nhập hoặc các nguồn tài chính khác.
 

Tuy nhiên, nếu người phải thi hành án không có tài sản và không có thu nhập ổn định, cơ quan thi hành án về nguyên tắc không thể cưỡng chế ngay lập tức.
 

Theo khoản 2 Điều 44 Luật Thi hành án dân sự 2008, nếu người phải thi hành án chưa có điều kiện thi hành, ít nhất 6 tháng một lần chấp hành viên phải xác minh lại điều kiện thi hành án. Sau hai lần xác minh mà người này vẫn chưa có điều kiện thi hành, cơ quan thi hành án sẽ thông báo kết quả cho người được thi hành án và tiếp tục xác minh khi có thông tin mới về tài sản hoặc thu nhập.
 

Nói cách khác, nếu hiện tại anh/chị không có tài sản để thi hành án, nghĩa vụ trả nợ không bị xóa bỏ mà chỉ tạm thời chưa thể thực hiện. Khi sau này anh/chị có việc làm, có thu nhập hoặc phát sinh tài sản, cơ quan thi hành án vẫn có thể tiếp tục tổ chức thi hành để bảo đảm quyền lợi cho người được thi hành án.
 

Về căn nhà mà anh/chị cho biết do ông bà để lại cho gia đình, vấn đề quan trọng là xác định quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản này. Pháp luật thi hành án chỉ cho phép kê biên tài sản thuộc sở hữu của người phải thi hành án.
 

Do đó, nếu căn nhà là tài sản chung của cha mẹ hoặc các thành viên khác trong gia đình và anh/chị không có phần quyền sở hữu, cơ quan thi hành án không có căn cứ pháp lý để kê biên căn nhà nhằm thi hành khoản nợ của người phải thi hành.
 

Ngược lại, nếu anh/chị có quyền sở hữu một phần căn nhà, chẳng hạn được hưởng thừa kế, thì chấp hành viên về nguyên tắc chỉ có thể kê biên phần tài sản thuộc quyền sở hữu của anh/chị, không phải toàn bộ căn nhà của gia đình.
 

Tóm lại, trong trường hợp hiện tại anh/chị không có tài sản và không có khả năng thanh toán, cơ quan thi hành án trước mắt chỉ ghi nhận tình trạng chưa có điều kiện thi hành án và tiếp tục theo dõi nghĩa vụ này. Tài sản của người thân trong gia đình sẽ không bị xử lý để thay cho nghĩa vụ của anh/chị, trừ khi anh/chị có quyền sở hữu hợp pháp đối với phần tài sản đó.
 

Trong thực tế, người phải thi hành án nên chủ động làm việc với ngân hàng hoặc cơ quan thi hành án để thỏa thuận phương án trả dần khi có khả năng, vì pháp luật luôn khuyến khích việc tự nguyện thi hành án nhằm hạn chế các biện pháp cưỡng chế sau này.